Tất nhiên, đó là “nhân vật”, một chiếc chìa khóa không bao giờ được thiếu trong tiểu thuyết. Và đây là gợi ý để bạn có thể bắt đầu ngay, không chờ đợi, không chần chừ chỉ vì… cứ nghĩ mãi: viết như thế nào ấy nhở?
Khi thế giới không thở, nhân vật không sống
Nhiều người bắt đầu viết tiểu thuyết sẽ chạm ngay vào một cảm giác hụt hẫng:
- Vì sao nhân vật của mình nhạt nhòa, rối rắm?
- Vì sao thế giới trong truyện cứ trôi tuột, không đọng lại cảm giác gì?
Không phải vì bạn thiếu ý tưởng.
Không phải vì bạn viết chưa hay.
Mà bởi vì thế giới và nhân vật của bạn… chưa thật sự sống.
Viết tiểu thuyết không chỉ là kể chuyện.
Đó là dựng nên một thế giới có nhịp đập, nơi nhân vật không chỉ tồn tại để “diễn” theo kịch bản, mà thở, yêu, giận, mơ và trưởng thành như người thật.
Vì sao phải xây thế giới và nhân vật như thật?
Trong tiểu thuyết, độc giả sẽ đồng hành cùng bạn hàng trăm trang giấy.
Nếu thế giới trong truyện chỉ là những khung cảnh mờ nhạt, nhân vật chỉ là những chiếc bóng mỏng manh,
➔ Họ sẽ sớm lạc lối.
➔ Hoặc tệ hơn, họ sẽ buông cuốn sách mà chẳng nhớ nổi một ai, một nơi nào đã từng tồn tại trong câu chuyện.
Thế giới thật, nhân vật thật = gắn kết cảm xúc.
Và gắn kết cảm xúc = trái tim độc giả ở lại.
Làm thế nào để xây dựng thế giới và nhân vật như thật?
Vẽ sơ đồ nhân vật
Đừng chỉ nghĩ trong đầu. Hãy viết ra giấy – từng chi tiết nhỏ, như thể bạn đang phác họa một người bạn thân:
➔ Họ là ai? (Tên, tuổi, ngoại hình)
➔ Họ sợ điều gì? (Nỗi sợ thầm kín)
➔ Họ mơ điều gì? (Giấc mơ sâu kín nhất)
➔ Họ thay đổi ra sao sau câu chuyện? (Hành trình phát triển)
Nhân vật càng có nhiều góc cạnh, càng dễ khiến độc giả yêu – hoặc ghét – nhưng tuyệt nhiên không thể quên.
Vẽ sơ đồ thế giới
Dù bạn viết tiểu thuyết hiện thực, giả tưởng hay lịch sử, hãy vẽ sơ đồ thế giới:
➔ Thời gian (hiện tại, tương lai, quá khứ?)
➔ Không gian (thành phố, làng quê, hành tinh khác?)
➔ Xã hội (chế độ, luật lệ, văn hóa, đời sống?)
➔ Những điều “vô hình” tạo nên thế giới (mùi hương, ánh sáng, tiếng động, cảm giác thời tiết…)
Một thế giới thật sự sống động là thế giới có cả cái hữu hình và cái vô hình.
Nó khiến độc giả không chỉ nhìn thấy, mà còn cảm thấy – bằng mọi giác quan.
Thổi hơi thở vào thế giới và nhân vật
Đừng kể rằng “thị trấn vắng vẻ”. Hãy để:
- Tiếng lạo xạo của lá khô dưới chân nhân vật.
- Cái lạnh lùa qua khe áo.
- Tiếng còi xe xa xa, vọng lại như một lời gọi cô đơn.
Đừng bảo rằng “nhân vật cô đơn”. Hãy để họ ngồi co ro trên ghế gỗ mục, nhìn ánh đèn đường lấp lánh nước mưa mà không gọi nổi một cuộc điện thoại.
Thế giới và nhân vật sống trong những chi tiết tưởng như nhỏ nhất ấy.
Lưu ý cho người mới viết:
- Không cần vẽ một bản đồ thế giới chi tiết ngay từ đầu.
- Hãy xây đủ để chính bạn cảm thấy: “Nếu tôi bước vào đây, tôi sẽ hít thở được.”
- Đừng biến việc xây thế giới thành bài tập địa lý khô khan. Hãy xây bằng cảm giác, bằng ký ức, bằng trực giác.
Chốt lại: Cánh cửa có thật
Viết tiểu thuyết là dựng nên một cánh cửa.
Một cánh cửa dẫn tới một thế giới đủ chân thực để người đọc quên mất rằng họ đang đọc.
Họ sẽ bước vào, sống cùng nhân vật, và khi khép lại trang sách cuối cùng, họ vẫn còn lưu luyến mùi gió, mùi đất, mùi hoài niệm từ thế giới ấy.
Và khi đó bạn đã thành công.
Không chỉ viết một câu chuyện. Mà viết nên một thế giới có thật trong lòng người khác.
